Biết đủ (2)

Hôm nọ tản mạn viết bài "Biết đủ", tình cờ lên mạng lại thấy bài này, nên mình post lên đây chia sẻ với mọi người.  Hình như bài viết được đánh máy lại từ sách nên nhiều lỗi chính tả.  Mình đang sống ở một nước được xem là giàu nhất thế giới, nhưng mình thấy người dân không hề hạnh phúc.  Thành phố nào càng giàu, người dân nơi đó càng nhiều stress và càng ít thân thiện.  Đáng buồn! 

http://thuvienhoasen.org/a19003/biet-du

***************************

HIỂU VỀ TRÁI TIM
Minh Niệm
Nhà xuất bản Trẻ

BIẾT ĐỦ

Tất cả những vật chất kia chỉ đem tới sự thoải mái dễ chịu trong cuộc sống, nó không phải là lý do lớn nhất để ta sống.

Tương lai đi về đâu

Hai thập kỷ qua, hàng loạt nghiên cứu xã hội và tâm lý học cho thấy không có mối quan hệ thực sự giữa số tiền kiếm được mà mức độ thỏa mãn có được. Người ta cảm thấy hụt hẫng khi bỏ ra quá nhiều thời gian và năng lực để tích cóp tiền bạc, nhưng cảm giác sung sướng ấy thật cạn cợt và lại tan biến rất nhanh. Dần dần, con người không còn tin tưởng và định nghĩa những cảm giác thỏa mãn vật chất chính là hạnh phúc nữa. Người ta đã tỉnh táo nhận ra rằng tiền bạc không những không mua được hạnh phúc, mà còn có thể hủy diệt cả hạnh phúc.

Quả thật như vậy, Từ khi ta háo hức phát triển ngành công nghiệp để cho ra những sản phẩm cao cấp phục vụ sự hưởng thụ tang tiến của mình, cũng chính là lúc ta mất dần tính chủ quyền sống. Thời gian để phục vụ cho công việc đã lấn át hết thời gian cho những sinh hoạt căn bản nhất của con người. Túy có đầy đủ tiện nghi nhưng ta không thể tận hưởng. Lúc nào ta cũng bận rộn với công việc, với khách hang. Ta không có thời gian chăm sóc sức khỏe, không có cơ hội trò chuyện với mọi người, không có điều kiện học hỏi them kinh nghiệm sống, khong thu xếp được những bữa cơm gia đình đầm ấm, không thể lắng nghe và thẩu hiểu những người thân sống bên cạnh. Tệ hại nhất là lòng tham phát triển không ngừng và hang loạt phẩm chất đạo đức cũng bị bào mòn từ đó. Ta thấy mình dần biến thành những cỗ máy vô tri không còn cảm nhận tinh tế trước những biểu hiện trong cảm xúc, trong tâm tư và những giá trị màu nhiệm của cuộc sống. Vậy mà lúc nào ta cũng tin rằng mình đang xây dựng một tương lai rất vững vàn và sang sủa. làm sao nắm bắt được tương lai nếu ngay cả những gì đagn diễn ra trong hiện tại mà ta cũng không nắm bắt được? Nhiều khi có người hỏi ta có thấy mùa thu vừa qua đpẹ không thì ta ngẩn ngơ như kẻ xa lạ từ đâu tới: “Ủa, mùa thu đã đến rồi à, tôi bận quá nên có hay biết gì đâu”. Nhưng rồi ta cũng chẳng buồn chú tâm hay tiếc nuối, vì với ta đó là những quan tâm xa xỉ, phi kinh tế. Duong như bây giờ bất cứ điều gì ta làm cũng đều được toan tính rất kỹ lưỡng, xem những việc ấy có đem tới lợi lộc gì không.

Có khi ta cho rằng thà hy sinh đời mình để đời con cháu được sung sướng thì cũng xứng đáng. Nhưng hành trang vào đời của một người trẻ đâu cần phải là số tài khoản ngân hàng cao ngất. Điều con trẻ cần hơn hết là sự quan tâm, thấu hiểu và chia sẻ với những gút mắc và mơ ước của chúng về cuộc sống. Con cái cần có một gia đình hạnh phúc để nương tựa và học hỏi. Tài sản của cha mẹ để lại chưa hẳn là điều kiện tốt. Nó dễ khiến sinh ra tâm lý ỷ lại, lười biếng phấn đấu và dễ dàng lao vào sự hưởng thụ. Rốt cuộc, cha mẹ hy sinh cho con cái nhưng con cái lại oán trách cha mẹ. Chúng nghi ngờ cách tích góp tiền bạc kia thật sự là vì chúng hay là vì lòng ham muốn làm giàu không thể cưỡng lại của cha mẹ. Những người trẻ ấy chắc chắc sẽ rất lạc lõng khi bước vào đời, vì họ không biết đi đâu và không biết tin vào đâu.

Có lẽ quan niệm “cực trước sướng sau” vẫn còn in khắc sâu đậm trong trí não của nhiều người. Nhưng ta hãy thử tìm hỏi những người đang ở tuổi về hưu xem họ có thật sự hưởng nhàn, hay là họ đang sống trong sự cô đơn lạc long? Cái họ đang cần là được hiểu và được thương, nhưng chính tính độc tài và thói quan ngờ vực là hậu quả của cuộc tranh chấp khốc liệt về kinh tế đã đẩy họ ra khỏi vòng tay của những người thân mất rồi. Vật chất đủ đầy đôi khi chẳng còn ý nghĩa gì với họ nữa, thậm chí họ rất chán ngán và muốn lánh xa. Niềm khao khát lớn nhất của họ bây giờ chính là được trở về thời tuổi trẻ để sống thật tươi cui, thật hay và thật đẹp. Cái hay và cái đẹp mà họ đã để cho dang dở đó chính là tình yêu, là tình Huynh đệ, là một việc gì đó ý nghĩa cho đời.

Kinh tế và phi kinh tế

Chủ nghĩa thực dụng được hình thành vào khoản giữa thế kỷ 19 và phát triển rầm rộ vào thế kỷ 20, nổi bật nhất là ở Mỹ. Chủ nghĩa này đề cao kinh nghiệm và hiệu quả, trong đó mọi hành động của con người là vì mục đích tìm kiếm lợi nhuận. Vì nó thỏa mãn được nhu cầu hưởng thụ vô cùng của con người nên đã nhanh chóng nhận được sự ủng hộ nhiệt liệt của mọi tầng lớp. Nó vượ qua hẳn chủ nghĩa duy vật và của chủ nghĩa duy tâm, bác nỏ những vấn đề cơ bản của triết học hay tôn giáo vốn được đặt ra từ nhiều thế kỷ trước. Từ nền tảng đó, người ta mới phân định rạch ròi giữa kinh tế  và phi kinh tế.

Những gì có thể đem tới lợi nhuận thì gọi là kinh tế, còn những gì không đem tới lọi nhuận hay tổn thất là phi kinh tế. Thí dụ, trong một buổi gặp gỡ bạn bè mà khai thác được nhiều thông tin bổ ích, hoặc ít nhất có them những quan hệ tốt có thể hỗ trợ cho công việc làm ăn thì người ta gọi buổi gặp gỡ đó là xứng đáng, là thực tế. Còn tốn mấy tiếng đồng hồ mà chỉ nghe toàn là những câu chuyện thương tâm, hay nhắc lại những kỷ niệm xa xưa cũ rich, hoặc chỉ đơn giản là uống trà ngắm cảnh thôi thì đối với họ quả là một sự lãng phí, phi thực tế. Phi thực tế tức là phi kinh tế. Bây giờ người ta dùng chữ “thực tế” để chỉ cho kinh tế. Người không thực tế là người không có đầu óc kinh tế.

Những người làm kinh tế phải luôn ý thức loại trừ những vấn đề lien quan tới tình cảm. Không có chuyện nhường nhịn hay cảm thong trong khi làm ăn. Tất cả đều phải đi theo những nguyên tắc rạch ròi. Nhưng ai làm kinh tế, con người hay cỗ máy? Nếu là con người thì phải được bồi dưỡng sức khỏe, phải được nghỉ ngơi, phải được quan tâm nâng đỡ, phải được thấu hiểu và thương yêu chứ. Ta đừng có vội cho đó là những thứ phi kinh tế. Vì nếu không có nó thì ta không thể làm kinh tế, và cũng sẽ chẳng có cái gì là nều kinh tế cả. Những bản năng của con người vốn luôn bảo vệ cái tôi ích kỷ, nên người ta thà chịu hy sinh tình cảm hơn kinh tế. Vì làm kinh tế thì mình có thể bỏ túi riền, còn thương yêu thì phải san sẻ bớt. Biết bao cuộc tình tan vỡ, Huynh đệ tương tàn, chiến tranh giữa các sắc tột cũng vì mức ảnh hưởng quá lớn của kinh tế trong nhận thức của con người.

Cho nên, kinh tế lớn mạnh là đồng nghĩa với khổ đau của con người lớn mạnh. Người ta biết nói không có kinh tế thì tình cảm sẽ khó bền vững, nhưng người ta lại quên rằng không có tình cảm thì kinh tế cũng trở thành vô nghĩa. Làm giàu để làm gì khi ta không thể sống vui tươi, bình yên, hạnh phúc và trãi lòng ra với mọi người?

Tìm một lối đi

Cái luẩn quẩn nhất của con người trong thời đại này chính là không xác định được cái gì là phương tiện và cái gì là mục đích sống. Tất cả những vật chất kia chỉ đem tới sự thoải mái dễ chịu hơn trong cuộc sống, nó không phải là lý do lớn nhất để ta sống. Ta sống vì ta là một sinh linh, một thực tại mầu nhiệm, nên ta cần được phát huy đúng bản chất của mình là được thảnh thơi, bình yên và hạnh phúc. Bất kỳ hành vi nào của ta, dù thương yêu hay làm kinh tế cũng phải phản ánh được mục đích cao cả ấy. Không thể nói ta đang còn bận làm ra phương tiện, để năm hay mười năm nữa thì ta mới nắm được mục đích. Bây giờ ta còn kẹt cứng trên phương tiện, bị phương tiện khống chế đến phờ phạc, thì làm sao ta dám chắc sẽ dùng nó để đạt được mục đích? Với thái độ sống như thế thì rất có khả năng ta sẽ ngã quỵ và chết gục ngay trên chính phương tiện ấy.

Bhutan là một trong những nước nghèo nhất thế giới. Nhưng lúc nào họ cũng có sẵn nụ cười trên môi và luôn cảm thấy hạnh phúc với cuộc sống hiện tại. Người dân nơi này ý thức rằng một đất nước phát triển không có nghĩa là phải hy sinh môi trường hay hạnh phúc cộng đồng. Cho nên, họ đặt ra tiêu chí GNH (Gross National Happiness – tổng hạnh phúc quốc gia) để có thể chạm được mục đích của đời sống ngay trong thực tại, mà không cần thông qua con đường viển vông và đầy nguy hiểm của vật chất cao cấp. Nhờ “không giống ai” mà đời sống của họ rất an ninh, mức độ tội phạm hay ly dị rất thấp, và hơn hết là họ tận hưởng giá trị cuộc sống từng ngày nên tuổi thọ rất cao.

Lối xây dụng hạnh phúc này ngày càng thu hút sự chú ý của nhiều nước phát triển. Họ bắt đầu tập lắng nghe những khát khao sâu sắc của người dân mà quyết định giảm chí số GDP (Gross Domestic Product – tổng sản phẩm quốc nội), để mọi người giảm giờ làm mà có cơ hội trở về với những sinh hoạt căn bản trong cuộc sống. Tại Anh, khoảng 81% người dân đề nghị chính phủ chỉ nên tập trung vào việc làm cho người dân sống hạnh phúc hơn là giàu có. Họ yêu cầu cấm quảng cáo nhằm vào đối tượng trẻ con để hạn chế khuynh hướng tôn sung vật chất. Còn Nhật Bản thì hoảng hốt khi nhìn lại mức độ tội phạm và làm việc tang giờ không hề giảm so với thập niên 80, mạc dù kinh tế của họ đứng nhất nhì thế giới. Các vị lãnh đạo cấp cao đã nhìn vào tấm gương sống “biết đủ” của Bhutan nên đã mạnh dạn lên nhiều dự án “làm ít hơn, chơi nhiều hơn” để chỉ số GDP luôn song hành với chỉ số GNH. Nghĩa là kinh tế phải đi liền với hạnh phúc.

Vấn đề “hạnh phúc quốc gia” cũng đã thu hút sự quan tâm của nhiều thành phần xã hội, từ nhà kinh tế, triết gia, bác sĩ tâm lý, nhà sinh vật học và cả nhà tâm linh. Nhưng thực tế cho thấy xây dựng GNH khó gấp trăm ngàn lần so với GDP. Bởi vì trước tiên con người cần phải có ý thức đúng đắn về giá trị hạnh phúc, rồi phải trải qua một thời gian khá lâu để thuần phục bản năng hưởng thụ quá lớn của mình thì mới đủ sức gạt bỏ bớt những phương tiện hấp dẫn. Thay đổi thói quan để giảm bớt những cảm xúc tốt là một thách đố rất lớn. Nhưng nếu toàn xã hội cùng làm thì khó khan ấy sẽ dần được chấp nhận và hóa giải.

Việt Nam cũng đang dành mọi ưu tiên để phát triểu kinh tế và quyết tâm đưa nó đến đỉnh cao. Nhuuwng nếu ta ý thức được giá trị hàng đầu của hạnh phúc thì vẫn còn phải hy sinh vật chất, mãi là một quốc gia không giàu có thì ta cũng vui vẻ chấp nhận. Ta nhất định không thể sống thiếu thốn tình cảm và hạnh phúc. Theo gương những quốc gia khác, ta không thể “bắt cá hai tay”. Vậy từ bây giờ ta phải loại trừ ngay chủ nghĩa thực dụng và dồn năng lượng quay về xây dựng nếp sống văn minh tâm hồn. Chỉ có nếp sống ấy mới giúp ta luôn tìm thấy chính mình, gạn lọc những cáu bẩn phiền não và nuôi dưỡng những hạt giống tốt đẹp của tâm hồn. Trong không gian ấy, con người luôn ý thức rằng mọi thứ luôn có mặt trong một thứ, nên chủ nghĩa cá nhân được thay thế bằng tình nhân ái bao la. Đó chính là hạnh phúc cao đẹp nhất của con người.

Chờ đợi một chính sách ban hành để mọi người cùng làm thì sẽ rất lâu. Phần lớn mọi người vẫn chưa tin sống ít vật chất là có thể hạnh phúc, và nhiều người vẫn cho rằng con người phải đạt tới đỉnh cao vật chất thì mới chịu quay trở lại giá trị tinh thần. Nhưng thực tế cho thấy “nhà giàu cũng khóc”, và chẳng có mấy ai muốn từ bỏ lối hưởng thụ cao cấp. Một khi lòng tham của con người đã giãn nở ra rồi thì rất khó thu lại. Và khi ấy thì ta còn hồn phách nữa đâu để cảm nhận và giữ gìn những giá trị hạnh phúc. Mảnh đất tâm của ta đã khô cằn và chai sạn bởi cái gọi là nhu cầu vật chất mất rồi.
Hãy xem lại bức tranh hạnh phúc mà cụ Nguyễn Du đã vẽ sẵn cho chúng ta: “Một nhà chung chạ sớm tră/ Gió trăng mát mặt muối dưa chay lòng/ Bốn bề bát ngát mênh mông/ Triều dâng hôm sớm mây hồng trước sau” (Truyện Kiều). Thực tập đời sống biết đủ là cơ hội duy nhất để ta còn khả năng quay về thừa hưởng những tài sản lớn lao mà đất trời đã ban tặng cho ta. Những tài sản ấy đủ để làm nên đời sống ý nghĩa của một kiếp người. Một kiếp người rất ngắn ngủi. Không ai biết được mình sẽ sống bao lâu, vì thế xin đừng hững hờ với nó để lao theo vật chất. Ngày mai nếu phải ra đi mà ta chưa kịp sống sâu sắc cho ra một kiếp người đó thì chẳng phải là niềm ân hận rất lớn hay sao?

 

Ngày hôm qua đi đâu

Ta bỏ quên hạnh phúc?

Còn đây trong xanh xao

Giấc mơ buồn thổn thức.

Biết đủ

Mình đang đọc một cuốn sách khá hay, "The Organized Mind" (thinking straight in the age of information overload), nói về thực trạng và vấn nạn quá tải của bộ óc con người trong thời đại bùng nổ thông tin hiện nay, cũng nói thêm về một số thông tin khoa học về não bộ con người trong quá trình tiến hóa và cách thức hoạt động / tiếp cận / xử lý thông tin của nó; cuối cùng là những cách thức / giải pháp giúp con người "sắp xếp" đại dương thông tin một cách có hệ thống để giúp con người không phí phạm thời gian cho những thông tin "rác", đồng thời chắt lọc thông tin "vàng", và do đó vừa được cập nhật với thời đại vừa có thời gian để hưởng thụ những thú vui, sở thích cá nhân, giúp cuộc sống cân bằng và có chất lượng hơn.

Tác giả có nói đến một khái niệm thú vị, mới mẻ của tiếng Anh, "satisfice", tự điển dịch là "biết cách đáp ứng một số tiêu chí tối thiểu nào đó để đạt được một kết quả nhất định",  hiểu nôm na là không nhất thiết phải theo lựa chọn tốt nhất, mà chỉ cần chọn cách nào đó đủ tốt để hoàn tất một mục tiêu. Ông cho vài ví dụ thú vị. Chẳng hạn trong việc lau nhà, có người cho rằng phải cầm giẻ lau và cái bàn chải mà cọ từng cm vuông thì nhà mới sạch, và phải lau chùi như thế mỗi ngày mới đúng tiêu chuẩn sạch mà mình mong muốn. Người khác thì chỉ cần lau nhà tuần một hoặc vài lần, và mặc dù biết rằng nhà lau bằng tay mới thật sự sạch nhưng vẫn hài lòng với cây lau nhà.  Theo hai ví dụ và cách diễn nghĩa trên, mình tạm dịch satisfice là "biết đủ", một trong những tiêu chí quan trọng giúp con người đạt được hạnh phúc đích thực, đặc biệt quan trọng trong thời đại dư thừa vật chất hiện nay.

Hai mẫu người này tượng trưng cho hai nhóm khác biệt: nhóm cầu toàn và nhóm "biết đủ". Có vẻ như người cầu toàn là người luôn ôm đồm và tự tạo khó khăn cho chính mình, trong khi người "biết đủ" thì họ cũng tự động biết dừng để còn hưởng thụ những thú vui khác mà đời ban tặng. Có người suốt đời sống chỉ để "lau nhà" cho sạch, người khác chỉ cần lau nhà cho "đủ sạch" để còn có thời gian đọc sách, nghe nhạc, đi chơi ... Các nghiên cứu tâm lý học xã hội cho thấy, người hạnh phúc không phải là người có nhiều hơn; thật ra, đó là những ai vui vẻ với những gì mình đang có.  Tức là người hạnh phúc là những người "biết đủ" mọi lúc mọi nơi, thậm chí khi họ không nghĩ đến việc ấy.

Warren Buffett thường bị người ta chọc ghẹo là "lão tỷ phú keo kiệt", nhưng kỳ thực, chính là ông ta cực kỳ "biết đủ" với những phương tiện vật chất của mình.  Ông sống trong một căn nhà khiêm tốn đã 50 năm, và trong một bài phỏng vấn truyền hình, ông rất tự hào kể rằng trong một chuyến đi New York City, ông đã mua một bình sữa to 4 lít và một hộp bánh ngọt để ăn sáng trong suốt một tuần ở đấy.  Nhưng ở đây, ông đã chỉ khéo léo "biết đủ" với những việc không nằm trong danh sách ưu tiên hàng đầu của mình, để không tốn thời gian vì chúng, chứ thực ra, ông chẳng hề "biết đủ" với những dự án làm ăn to tát của mình.  Đến đây, tác giả lại bàn rộng ra một khía cạnh mới của "biết đủ" - đó là một trong những cách phân loại ưu tiên hàng núi công việc mà người thành công biết thực hiện để nhằm tối ưu hóa việc sử dụng quỹ thời gian eo hẹp của mình. 

Người Mỹ khổ vì họ chẳng biết đủ.  Nói đúng ra, mình thấy họ cũng chỉ là nạn nhân của sự bùng nổ thương mại thời hiện đại.  Các nhà sản xuất cứ liên tục tung sản phẩm mới ra thị trường để kích cầu, quảng cáo đủ thứ "chức năng mới", mặc dù sản phẩm mới chả có mới mother gì hết, thậm chí người tiêu dùng cũng chả biết họ mua cái chức năng mới ấy để làm gì.  Hôm nọ mình đi mua một ít văn phòng phẩm, gồm bút chì màu, bút lông, cục gôm tẩy cho con, một ít cuộn băng keo, và một cái stapler. Thằng con trai cứ bốc cái này lên lại đặt xuống, bốc cái khác lên, rộn ràng, chẳng biết phải chọn cái nào. Bút chì màu, trong ruột cũng chỉ có chừng ấy nguyên vật liệu, mà người mua phải quyết định mua hiệu nào trong số vài chục hiệu ở đó.  Rốt cuộc, chúng ta chỉ bị đánh lừa bởi mẫu mã bao bì và nhãn hàng thôi, chứ bút chì màu đã Made in USA thì hiệu nào chả giống hiệu nào.  Mà lại thêm đoạn khuyến mãi với siêu khuyến mãi, mua 2 tặng 1, tui mua 2 cái stapler để được lãnh thêm cái thứ 3 về làm cái của nợ gì hả trời?!  Thế là phải chật vật tính toán, mua thế này lời được bao nhiêu, mua kết hợp kiểu khác thì lợi hơn mua thế này bao nhiêu ... Sống trong xã hội mega-consumption này cũng khó thoát cạm bẫy tiêu dùng, nhưng kỳ thực, may mà mình có xu hướng sống đơn giản nên cũng ít bị ảnh hưởng lắm. 

Tính tham thì ai cũng có sẵn trong máu, nhưng chỉ cần "biết đủ" thì sẽ đủ.  Nói theo ngôn ngữ nhà thiền, biết đủ thì sẽ biết buông.  Buông ở đây là buông bỏ cái tham, cái sân, và cái si.  Mình cũng còn nhiều điều phải học để biết đủ biết buông lắm.

Giáng Sinh nay

1. White elephant gifts

Các bạn gái Mỹ cứ đến mùa cuối năm thường hay tiệc tùng và chơi trò "white elephant gift exchange", tức là ai có quà gì được tặng mà không thích hoặc không dùng được thì mang đến tiệc, gói ghém cẩn thận không cho người khác biết là món gì, rồi mỗi người bốc thăm lấy số, phải số nào thì chọn quà mang số đó.  Hoặc có khi quà không mang số, nhưng người bốc số lớn nhất là người đầu tiên được chọn quà, người bốc số nhỏ hơn được quyền hoặc chọn một món quà, hoặc được "cướp" của những người khác.  Trò cướp này khá vui, vì có khi vừa hí hửng cướp được một món, ai ngờ tay chưa ấm quà thì có kẻ khác cướp lại! Chơi cướp kiểu này thì ai bốc số 1 là người có lợi thế nhiều nhất.

Nhưng mình cũng chứng kiến cảnh bạn bè giận nhau (dù không ra mặt) vì bị "cướp" như thế.  Gì thì gì, động đến quyền lợi cá nhân thì mất bạn trong chớp mắt, chỉ vì một chuyện cỏn con!

2. "Rừng rậm Nam Mỹ"

Giáng Sinh năm nay mình chỉ đi ra ngoài mua sắm đúng 3 lần, và chủ yếu là những thứ linh tinh, còn lại mình lên Amazon đặt tuốt.  Ai thích ra ngoài mua sắm mùa này chứ mình ngại đám đông khủng khiếp.  Nói chuyện với nhiều bạn bè, hầu như ai cũng mang ơn nhà mạng vì ngại ra các trung tâm mua sắm, chiến đấu với đám đông và cả chút lo sợ khủng bố.  Năm nay con lớn hơn năm ngoái, người lớn trò chuyện với nhau toàn phải dùng code cho cẩn thận, kẻo lại "em đã mua món x,y, z (quà trong Christmas list của con) chưa?" thì vỡ nợ".  Thế nên thay vì trả lời chồng "em đã lên Amazon đặt quà xong rồi" thì lại đi vòng "em đã đi South America jungle khảo cứu và thu hoạch". :-)). 

Cẩn thận thế mà tối qua, khi thằng con đang chơi xe hơi đổi màu trong bồn tắm thì chồng yêu oang oang "mẹ con chu đáo quá, mua thêm xe cho con chứ một bộ này chỉ có mỗi một chiếc!", may mà con trai vì tuổi vẫn còn nhỏ và lòng yêu Santa vẫn còn rất nồng nàn mãnh liệt, phản đối ngay "không, cái này là Santa cho con!!!".

3. Elf on the shelf

Đến mùa Giáng Sinh, Santa sẽ cử một chú lùn giúp việc (elf) đến nhà trẻ con và quan sát chúng, xem chúng ngoan hay không ngoan, mà về báo cáo lại cho Santa để ông còn liệu đường quyết định đứa nào rơi vào "naughty list" đứa nào rơi vào "nice list".  Chú elf này thường chọn chỗ ngồi hơi cao, thường là cao ngoài tầm với của bọn trẻ :).  Ban ngày chú ngồi im quan sát, ban đêm chú gởi mật báo về Bắc Cực cho Santa và đổi chỗ ngồi.  Mỗi buổi sáng sớm thức dậy, bọn trẻ sẽ hào hứng chạy vào phòng khách đi tìm elf.  Thế nên trong những ngày này, bọn trẻ tự dưng ngoan hẳn ra!  Vào đêm trước Giáng Sinh, elf sẽ bay về Bắc Cực và ở đấy suốt năm, làm việc trong Santa's workshop - tức là làm đồ chơi cho trẻ em.  Điều quan trọng nhất: trẻ con không được chạm vào elf, vì nếu làm thế, elf sẽ mất hết magic power và sẽ không bay được về Bắc Cực cùng Santa!

Năm nay elf đến nhà Skye muộn hơn thường lệ.  Elf rất lười, có khi 3 đêm liền vẫn ngồi yên một chỗ không chịu di chuyển.  Skye ngoan quá mà, nó chẳng có vẻ gì hào hứng lắm với elf, chẳng lo elf sẽ về báo cáo chuyện gì xấu cho ông già Noel cả :-).  Thế nên khi thấy elf chẳng di chuyển, nó chỉ nhún vai "elf này lười quá đi thôi!"

4. Giáng Sinh an lành

Hôm nọ mình chở con trai và một thằng bạn về nhà chơi, thằng kia oang oang "năm ngoái khi đang ngủ thì tao nghe tiếng Santa đến nhà!", thế là ông Skye về nhà năn nỉ mẹ tối đến đừng mở máy tạo white noise vì nó ồn quá, năm nào con cũng lỡ mất không nghe được gì khi Santa đến.  Những ngày này khi đi học, bọn chúng tự làm thức ăn cho những con tuần lộc, làm bằng yến mạch tẩm bột kim tuyến lấp lánh để chúng biết đường vào nhà.  Vào đêm trước Giáng Sinh, bọn chúng sẽ rải thức ăn lên cỏ ở vườn nhà.  Năm nay mẹ tìm được cuốn sách thiếu nhi, kể rằng Santa cũng bị dị ứng sữa bò giống Skye, nó xúc động lắm, bảo rằng "thế là Santa sẽ được an toàn trong nhà này! con sẽ đặt bánh không có sữa và ly sữa đậu nành cho ông bên lò sưởi".  Mẹ thầm biết ơn tác giả cuốn sách, thế nào mẹ cũng phải viết thư cảm ơn cô ấy đã viết một câu chuyện cảm động và làm ấm lòng con yêu của mẹ.

Voi vỏi vòi voi ...

Một chút cập nhật cho các bạn nào có theo dõi / ủng hộ dự án bảo tồn voi ở Sri Lanka mình đã đăng trong bài trước.  Hiện Hamish đã gây đủ số tiền tối thiểu cần thiết để thực hiện dự án.  Điều đáng nói là gần đến nước rút thì đã có 3 nhà hảo tâm nào đấy đã đóng góp gần nửa số tiền cần thiết còn lại.  Mình vào website xem thì thấy có nhiều người đóng góp là ở Mỹ, chắc chắn những cái email / chia sẻ trên FB của mình và các bạn đã có một tác dụng nào đó.

Cám ơn các bạn đã chung tay chia sẻ cùng mình và bạn của mình cho mục đích nhân đạo dễ thương này.

Giáng Sinh xưa - White Christmas (1)

Đêm xuống, tiệc Giáng Sinh tại phủ thống đốc bang cũng mở màn. Rượu bắt đầu chảy, nến thơm hương vanilla và quế phảng phất khắp phòng, tiếng nói tiếng cười râm ran, ban nhạc thính phòng của Hải quân cũng bắt đầu tấu lên vài bài nhạc nền Giáng Sinh nhẹ nhàng. Nhìn quanh quất chẳng thấy người quen, cũng chẳng ai để ý đến mình. “Thế cũng tốt”, tôi tự nhủ. Làm khán giả thích hơn làm hơn diễn viên chính, lúc nào cũng bị áp lực dưới đèn chiếu, bị nhòm ngó, bị soi mói đến tận cùng những ý nghĩ thầm kín. Làm khán giả, tôi được tự do gần như tuyệt đối. Và tôi thích cái ý nghĩ ấy.
Đôi giày cao gót màu cam đất bắt đầu hoạnh họe đôi chân đáng thương của tôi, có lẽ vì bị bỏ bê quá lâu không được động đến nên giờ đây chúng đang hờn trách tôi chăng? Tôi lặng lẽ mỉm cười bâng quơ …
“I’m dreaming of a white Christmas … just like the one I used to know …”
Ly vang đỏ bắt đầu làm họng tôi nóng ran, tan chảy hết những buốt giá trong lời bài hát. Tôi nhép miệng hát theo người nhạc công đang đánh đàn dương cầm một mình trên bục sân khấu, giọng hát ấy sao thật trầm và ấm đến nao lòng, nghe thật giống Bing Crosby. Tôi khẽ nhắm mắt thưởng thức những giai điệu nhẹ nhàng đang luồn lách vào từng cung bậc cảm xúc của mình thì choàng tỉnh khi cả phòng tiệc bỗng ồ lên phấn khích vì việc gì đấy.
“Tuyết bắt đầu rơi! A, bài hát có hiệu ứng rồi, tuyệt vời!” Giọng một ai đó mừng rỡ thốt lên. Tôi đưa mắt nhìn ra những ô cửa sổ, dưới ánh đèn đường vàng vọt của khu phố cổ là những bông tuyết đầu mùa tơi xốp đang lất phất rơi, lặng lẽ, êm đềm.
… “May your days be merry and bright … and may all your Christmases be white …”
Ban nhạc bắt đầu chuyển sang những giai điệu hùng tráng của quân đội, ồn ào hơn, náo nhiệt hơn, khách mời cũng phải gào to hơn vào tai nhau, buổi tiệc đang đến cao trào. Tôi hơi nhức đầu, đôi chân cũng bắt đầu tê dại vì đôi giày hay quấy phá kia, những gì chị phụ nữ đang trò chuyện cùng tôi đang nói, tôi hầu như không thể lĩnh hội được nữa. Đầu cứ choáng váng, mắt hơi hoa lên, tim đập loạn xạ. Đừng, đừng, tôi tự nhủ với chính mình, không được xảy ra vào lúc này nhé, nơi đây không có chỗ để nằm nghỉ như lần tôi suýt ngất xỉu ở nhà bạn trong lần tiệc tùng nọ đâu nhé.
Đang hoảng loạn với những lo lắng ấy trong đầu, tôi mừng rơn khi chị ấy cáo từ để đi gặp vài vị khách đặc biệt nào đó. Như trút được gánh nặng, tôi lảo đảo lẻn ra ngoài. Hơi lạnh cuối năm phả vào mặt, vào tay và nhất là vào đôi chân lạnh cóng khiến tôi rùng mình. Mặc kệ, tôi cần tí không khí của tự do, của riêng tôi. Gió mơn man thấm đẫm vào từng hơi thở, mang theo hương vị quế, hồi, vanilla của đêm Giáng Sinh quyện cùng hương gỗ mục và nhựa thông mộc mạc. Tôi nhắm mắt, sảng khoái hít một hơi thật dài …
“Nhắm mắt trong khi đang chóng mặt và chót vót trên giày cao có thể bị ngã đấy!” Một giọng đàn ông trầm ấm cất lên đâu đó trong bóng cây trước mặt.
Tôi ngỡ ngàng, giật mình.
“Xin chào, tôi là B.” Vẫn giọng của người đàn ông ấy, lúc này đã bước đến gần tôi hơn vài bước.
“Cám ơn anh đã cảnh báo! Tôi rất ổn.” Tôi cố làm ra vẻ tự tin và trả lời anh chàng.
“Có thật không đấy?” Anh ta vẫn có vẻ đang đùa, nhưng rồi khi thấy tôi im lặng thay cho câu trả lời thì anh ta lại lên tiếng.
“Xin lỗi, tôi không có ý định làm phiền. Chào em!”
Người đàn ông cao ráo trong bộ quân phục hải quân trắng muốt, lưng quay về phía ánh đèn giở nón ra chào tạm biệt, hơi nghiêng mình, rồi quay lưng bước về phía khu nhà tiệc. Được vài bước, anh ta dừng lại.
“Em không có ý định giữ tôi lại à?”
“Tại sao tôi lại phải níu kéo kẻ phá rối nhỉ? Đùa thôi, anh không phải đi nếu không thích.” “Nhưng em có thích tôi ở lại không?”
Tôi chẳng biết trả lời thế nào, vẫn quan sát người lạ mặt. Anh chàng này xem ra thuộc dạng thích thử thách đây.
“Im lặng nghĩa là đồng ý?” Anh ta lại tiếp tục tấn công.
“Tôi vẫn chưa nhìn thấy mặt anh, kẻ phá rối ạ.”
Tự nãy giờ, anh ta vẫn đứng ở phần tối của khu vườn, nhưng tôi hơi ngờ ngợ. Thôi đúng rồi, đó là tay nhạc công chơi dương cầm trong ban nhạc hải quân mà tôi đã hát theo khi nãy. Anh ta trông cũng giống một người phục vụ ở trong đấy, hình như anh ta có mang hai ly champagne cho tôi và chị phụ nữ tôi vừa quen trong phòng tiệc.
Một nhạc công hải quân kiêm phục vụ ẩm thực? Anh ta là ai nhỉ?

Proboscidea – The emotional lives of elephants

 

Hamish là một thợ ảnh chuyên nghiệp người Úc, hơi lập dị, ồn ào, nhưng anh có một tâm hồn nhân ái, tình cảm.  Anh cũng là một người bạn.  Hè vừa rồi anh sang Mỹ chơi, vừa để thăm gia đình mình, vừa đi chụp ảnh cho một Zen Center bên California, và quan trọng nhất, anh có một cuộc họp với một đại diện của World Wildlife Fund (Quỹ bảo tồn động vật hoang dã thế giới) để tìm nguồn tài trợ cho cuốn sách ảnh mà anh thực hiện năm ngoái:

Proboscidea – The emotional lives of elephants

Đây là môt dự án cá nhân của Hamish.  Anh đi Sri Lanka, thăm trại bảo tồn voi ở Kandy, chụp ảnh những chú voi trong cuộc sống hàng ngày ở đấy, phỏng vấn quan chức và cư dân địa phương ... và đã in một quyển sách mẫu để đi xin tài trợ cho dự án bảo tồn voi ở đấy.  Điều đáng quý ở đây là anh đã tự bỏ tiền túi, vốn rất thiếu hụt cho một kẻ lang bạt lãng tử như anh, cho những chi phí ăn ở đi lại tại đấy, và toàn bộ tiền gây quỹ sẽ được chuyển hoàn toàn về khu bảo tồn voi này.  Anh làm việc này không những phi lợi nhuận mà còn ... lỗ!

Gõ cửa WWF không xong, vì họ bảo hiện giờ WWF chỉ tập trung vào voi châu Phi chứ không phải ... voi châu Á!  Khổ.  Voi đâu mà chả là voi, chả bị săn lùng, ngược đãi bởi một số con người.  Gõ tiếp khắp nơi, cuối cùng kickstarter đã nhận tài trợ bằng hình thức gây quỹ "crowd-funding", tức là "của ít lòng nhiều", quyên góp dựa vào số đông những nhà hảo tâm tình nguyện.  Hamish cùng một nhóm bạn tại Đức đã làm một website, một video, rất chuyên nghiệp.  Video cực hài và sốc ở đoạn đầu, mình nể Hamish đã chịu khó nhọc công đến thế. 

http://www.proboscidea.org

Anh phải gây được tối thiểu là 23,000 euro thì dự án mới có thể thực hiện được.  Tiền quyên góp sẽ được dùng để in 1,000 cuốn sách này và một số lịch (số lượng sách được in sẽ tăng lên theo số tiền quyên góp được), và người đóng góp sẽ nhận được lịch hoặc sách, hoặc poster, tùy vào số tiền đóng góp.  Tiền đóng góp sẽ không bị charged chừng nào dự án gây đủ 23,000 euro trở lên.  Sách và lịch sẽ được in tại Đức, bằng giấy tái chế nhưng vẫn đủ chất lượng.  Toàn bộ tiền đóng góp sau khi đã được trừ chi phí in ấn (và hoàn toàn không có chi phí nhân sự) sẽ được dùng để mua thiết bị y tế, thuốc men, dụng cụ, v.v. cho khu bảo tồn này.

Rất mong bạn đọc gần xa có quan tâm cùng tham gia bằng cách "like" trên FB:

https://www.facebook.com/proboscideabook

hoặc chuyển tiếp link cho bạn bè, đồng nghiệp ... hoặc chỉ cần đóng góp tối thiểu 10 euro ...

Tôi đã học được cảm giác hạnh phúc khi cho đi.  Nó mạnh mẽ, bền bỉ gấp vạn lần cảm giác hạnh phúc khi được nhận.  Rất mong các bạn cũng cùng tôi và Hamish và nhiều người khác tham gia trong chương trình này cùng trải nghiệm cảm giác tuyệt diệu này.

Xin cám ơn tất cả những ai đã dành thời gian đọc blog và tham gia ủng hộ chương trình.

29/11/2015

Tuần trước cả nhà đi mua sắm Giáng Sinh, chồng hứng chí tha về nhà bộ xếp hình 1,000 mảnh, báo hại mình ăn ngủ không yên, cứ có chút thời giờ rảnh là nhào vô xếp.  Thằng con trai lăm le đến "giúp", bị mẹ cảnh báo không cho đến gần, vì tìm đỏ mắt mới được một mẩu, nó huơ tay một phát là mất công toi.  Đến ngày thứ hai, ông chồng gàn cũng nhào vô giúp vợ.  Thức rã rời đến 1g sáng mới đi ngủ.  Đến sáng hôm sau, mình lại lân la đến tìm tìm xếp xếp, chồng chịu ko nổi cũng tham gia, báo hại thằng con bị bỏ lăn lốc tự chơi một mình rất tội.  Ban đầu mẹ bảo nó mang bộ xếp hình của nó ra chơi cạnh ba mẹ, nó xếp được 1/2 thì chán, lân la đến mượn mẹ cái iPad để tập đọc tập vẽ gì đấy.  Xếp hình từ 10g sáng đến 1g trưa, lưng mỏi, mắt mờ, đầu ong ong, vợ chồng già quyết định nghỉ.  Sang đến sáng ngày thứ ba, mình ngủ nướng đến 8.30 sáng, đi xuống nhà thì nghe cha con nó reo hò vì đã hoàn tất tuyệt tác.  Con trai khoe đã xếp được hơn chục mảnh.  Thở phào, thôi từ đây tôi lại được sống bình thường.

Nói chuyện hai vợ chồng nghiện trò xếp hình lại làm mình liên tưởng đến cặp vợ chồng nào đấy hồi lâu lâu cũng nghiện game điện tử, có con sơ sinh mà bỏ đói không cho ăn, không thay tã ... mới thấy tác hại ghê gớm của cái nghiện.  Thôi mình cứ hướng đến những cái nghiện lành mạnh, tránh xa những cái nghiện xấu ác cho đời nó lành.

Sáng thứ Bảy, ăn sáng và nghe Tchaikovsky.  Lơ đãng nhìn ra bờ sông, liên tưởng đến những con thiên nga trắng muốt thanh thoát trong vũ điệu Swan Lake vi diệu, lòng bồi hồi không khỏi thương tội cho nước Nga một thời hoành tráng, vĩ đại.  Mình nói với chồng, "anh này, em nghĩ với tiềm lực tài nguyên thiên nhiên, nhân lực khủng, cộng với cái nền lịch sử văn hóa đồ sộ của mình, nếu không vướng vào cái họa Bolshevik mà có một minh quân tài giỏi thì nước Nga có lẽ đã có thể đánh bại Mỹ trên nhiều phương diện ấy chứ nhỉ!"  Ông chồng mình cũng đồng ý, mặc dù ông rất tự hào về nước Mỹ của ông :-D.  Quanh đi quẩn lại lịch sử thế giới, cuối cùng thì con người cứ hoại diệt tan hoang lẫn nhau cũng chỉ vì hai chữ "tham" và "ngã" (ego).

Haizz, tối qua mình đi xem Spectre, có một cảnh thằng vai u thịt bắp đánh một thằng khác cũng trong bọn để giành ghế, cuối cùng nó dùng hai cái móng sắt bấu vào mắt của thằng kia.  Man rợ quá, dù hai thằng đều ác, nhưng nếu người thứ ba cũng hoan nghênh cách thức xử nhau man rợ giữa người với người như thế thì ... trong khi cả rạp lặng đi sau cảnh ấy thì có hai bàn tay vô duyên nào đấy vỗ vào nhau, nghe thật lạc lõng!