Maryland Renaissance Festival (The Rennfest)

Mùa thu là mùa bắt đầu của những lễ hội quan trọng tại Mỹ. Nhiều người đã biết đến lễ Tạ ơn (Thanksgiving) hoặc Halloween phổ biến nhưng ít ai biết đến một lễ hội văn hóa độc đáo và khá hoành tráng được tổ chức hàng năm tại tiểu bang Maryland bên bờ Đông, lễ hội Phục hưng (Renaissance Festival) lớn thứ nhì trên toàn nước Mỹ, được tổ chức vào đầu mùa thu hàng năm vào ngày thứ Bảy và Chủ nhật cuối cùng của tháng tám và kéo dài suốt chín tuần lễ, thu hút vài nghìn lượt người đến tham dự mỗi cuối tuần.

Chưa đến cổng chính, bạn đã có cảm giác đang đi lạc ở làng Revel Grove của nước Anh năm 1525 vì những bộ trang phục xưa khoác trên những con người đang hăm hở đi trẩy hội với những đường nét cắt may và màu sắc hoàn hảo được chú ý đến từng chi tiết nhỏ, cộng với dãy tường thành bao bọc cao khoảng năm mét tại lối vào càng làm bạn phấn chấn và biết mình sắp được chu du ngược vào lịch sử nước Anh xa xôi, đắm mình trong thế giới nhiều huyền thoại thời ấy trong khuôn viên bạt ngàn rộng hai mươi bảy mẫu này.

Đây là lễ hội tái hiện cuộc sống thường nhật thời vua Henry đệ bát vào thời đầu thế kỷ thứ mười sáu ở Anh quốc. Bạn sẽ được chứng kiến nhiều điều mới lạ, từ cuộc sống cung đình của nhà vua và hoàng hậu cùng các vương tôn công tử, tiểu thư quý tộc thời ấy, cho đến đời sống dân dã đường phố trong những năm tháng có nhiều biến chuyển đặc biệt này trong lịch sử vương triều nước Anh. 

Rải rác khắp nơi trong khuôn viên rộng thênh thang này có hơn một trăm ba mươi gian hàng lớn nhỏ bày bán đủ các loại hàng thủ công mỹ nghệ, từ đồ trang sức, đồ chơi, cho đến quần áo và đủ loại xà phòng và kem dưỡng thể tự chế, cùng trên bốn mươi gian hàng bán thức ăn và quà bánh. Nói đến “đồ chơi”, hẳn mọi người sẽ nghĩ đến đồ chơi trẻ em, nhưng bạn sẽ bất ngờ khi những gian hàng này bày bán khá nhiều những loại “đồ chơi” mà những người tự xem mình là “người lớn” sẽ không thể cưỡng nổi khi đi ngang qua và vô tình để mắt đến chúng. Tôi có một anh bạn, một lần nọ kể cho tôi rằng có một lần anh ấy đi chơi ở lễ hội về, say bí tỉ và sáng hôm sau thức giấc với một thanh gươm giả cổ thời thế kỷ mười sáu vẫn còn lủng lẳng mảnh giấy ghi giá bán ba trăm đô la Mỹ anh đã hứng chí mua tại lễ hội hôm trước! Đây chỉ là một trong rất nhiều những câu chuyện buồn cười vốn có thể xảy ra cho bất cứ ai một khi đã bước chân đến đây vì những sự việc bi hài kiểu này chỉ có thể xảy ra ở những lễ hội như thế này mà thôi!

Tạm rời những gian hàng bán đồ lưu niệm, nếu túi vẫn còn rủng rỉnh tiền, mời bạn tạm dừng chân trước một gian hàng bày biện các loại đồ thủy tinh đủ màu thật sặc sỡ và ấn tượng. Một khi đã lạc bước vào rừng thủy tinh lộng lẫy tinh xảo tại đây, bạn sẽ khó quay đi mà không mua một món nào đó! Nếu chưa có điều kiện đến thăm tiểu đảo Murano, thiên đường thủy tinh thuộc Venice của nước Ý, bạn vẫn có thể trải nghiệm và chiêm ngưỡng khá đầy đủ các thao tác thuần thục của các nghệ nhân thổi thủy tinh nơi đây. Họ sẽ dùng những thanh sắt dài và rỗng ruột, nung đỏ một đầu trong lò nung sáng rực và nóng vài nghìn độ rồi nhúng thanh sắt nung ấy vào những hộp đựng thủy tinh vụn chia thành từng loại màu, uyển chuyển xoay đều cho những hạt thủy tinh màu trải ra theo dụng ý của mình và cuối cùng họ sẽ thổi từ đầu bên kia ống sắt, vừa thổi vừa xoay thật điêu luyện, chốc chốc lại cho khối thủy tinh vào lò nung hoặc rắc thêm hạt màu, cứ thế, nghệ nhân vừa thổi vừa xoay, và rồi điều kỳ diệu cứ như vừa xảy ra trước mắt bạn: khối thủy tinh đặc sệt ở đầu nóng bên kia trong phút chốc đã được tạo hình, từ chiếc cốc uống bia to khủng cho đến chiếc bình hoa tinh xảo hoa văn lượn sóng ở phần mép, theo đúng nghĩa đen là chúng vừa được nghệ nhân thổi vào mình một hình thù, một sức sống, trở thành một tác phẩm nghệ thuật đầy sáng tạo mang dấu ấn cá biệt của nghệ nhân đã tạo ra chúng.

Một khi đã bàn đến Lễ hội Phục hưng mà không nhắc đến màn biểu diễn kỵ sĩ đấu thương (jousting) sẽ là một thiếu sót lớn. Khán giả thường phải đến khu vực biểu diễn sớm, ít nhất là mười lăm phút trước giờ diễn vì nhiều khả năng sẽ hết chỗ ngồi nếu đến muộn. Một lâu đài nguy nga dựng ở khu vực chính treo đầy cờ phướn, một dàn nghệ sĩ thổi kèn với những giai điệu hoành tráng trước giờ đấu thương, rồi vua Henry đệ bát và hoàng hậu Anne Boleyn sẽ xuất hiện ở lan can, tươi cười vẫy tay chào các thần dân của vương quốc và hào hứng xướng tên tuổi của các kỵ sĩ, sau đó sẽ trịnh trọng tuyên bố cuộc đấu bắt đầu. Những chàng hề trong trang phục xanh đỏ rộng thùng thình và mũ tua rua chạy nhảy khắp nơi mua vui cho khán giả, những “gã say rượu” bắt đầu chia khán giả thành hai phe, mỗi bên cổ vũ cho một kỵ sĩ. Khi nào kỵ sĩ của bên mình vừa cưỡi ngựa ra và chạy một vòng chào khán giả, phe nhà sẽ tung hô vang dội trong khi phe địch sẽ la ó xì xồ phản đối và “dìm hàng” chàng kỵ sĩ nọ. Tất cả thật náo loạn đúng như quang cảnh một cuộc đấu thương thực thụ đã từng diễn ra thời trung cổ. 

Nếu lỡ cơ hội xem kỵ sĩ đấu thương, không sao, bạn vẫn còn cơ hội quay lại sau chừng hai tiếng đồng hồ. Trong thời gian chờ đợi, hãy đi thăm thú những sân khấu to nhỏ khác nhau nằm rải rác khắp nơi và để những kịch sĩ đưa bạn quay về quá khứ. Đây là nơi bạn sẽ có được “trải nghiệm Shakespears”, tức là được xem những đoạn kịch ngắn thời đấy. Xem kịch xong, bạn hãy đi đến những sân khấu khác để tiếp tục thưởng thức những màn ảo thuật tài tình, những nghệ sĩ ném dao, đấu kiếm cùng những vở hài kịch sẽ khiến bạn thật sự quên đi những điều bạn muốn quên, dù trong chốc lát, để được sống cùng lễ hội và thư giãn toàn phần.

Tôi vẫn ấn tượng về một màn biểu diễn thôi miên tại một trong những sân khấu ấy. Để bắt đầu, nhà thôi miên yêu cầu khán giả nhắm mắt lại và làm theo những gì ông ấy nói. Chúng tôi nhắm mắt, đưa hai tay về phía trước, và khi ông bảo “hãy tưởng tượng tay phải bạn đang cầm một cái xô nước to và nặng”, tay phải tôi bỗng cảm giác chùng xuống vì “sức nặng” của cái thùng nước tưởng tượng kia, hoặc khi ông bảo “trời mưa”, tự dưng tôi cảm giác toàn thân ướt sũng. Sau chỉ năm phút thôi miên kia thôi, khi mở mắt ra, khán giả nhìn nhau cười và tôi hiểu đại đa số vừa bị nhà thôi miên kia đưa nhanh vào vùng ảo giác một cách tài tình. 

Bất cứ cuộc vui nào tại các lễ hội dạng này cũng không thể không có những khu phục vụ trẻ em, tại đây sẽ có sân chơi là một chiếc thuyền hải tặc khổng lồ xây trên bãi cát với đủ dây nhợ và lưới treo, dây đu, ống nhòm. Trước khi đưa bé của bạn sang khu vực thiếu nhi kế cận, xin mách nước với bạn trước rằng đó là một khu đồi nhân tạo với dãy cầu tuột bằng gỗ cao, dài và uốn lượn rất ấn tượng. Nếu bạn không muốn nán lại lâu thì nên tránh xa khu vực này vì một khi lũ trẻ đã nhìn thấy dãy cầu tuột gỗ này thì bạn sẽ khó lòng mà từ chối!

Sau một ngày ròng rã quay về thời vua Henry đệ bát của nước Anh, bạn sẽ về nhà với một sự mãn nguyện đong đầy trong khi lũ trẻ con sẽ nhặng xị tua lại những hoạt động, những điều làm chúng thích thú khi đi chơi tại đây. Bạn sẽ khó lòng từ chối không đưa bọn chúng quay lại vào năm sau vì tôi chắc rằng bản thân bạn, cũng như lũ trẻ đáng yêu kia, cũng rất muốn quay lại đây để tìm lại những trải nghiệm đặc biệt có một không hai một khi đã đến Lễ hội Phục hưng Maryland này. 

The man who invented Christmas

Giáng Sinh là dịp mọi người có dịp bày tỏ lòng yêu thương, quan tâm đến người khác, nhất là những người bất hạnh hơn mình, thế nhưng ít ai thực sự biết đến nguồn gốc của tập tục đẹp đẽ và quan trọng này, nhất là về người được xem là tiên phong, khởi xướng ra nó. 

Charles Dickens có một lý lịch cá nhân khá phi thường, tên tuổi và những giá trị nhân văn sâu sắc trong những tác phẩm văn học của ông đại đa số dựa vào những trải nghiệm thực tế và những quan sát thú vị của ông đối với môi trường, cuộc sống chung quanh ông.  Xuất thân trong một gia đình đông anh em, Charles ít được quan tâm chăm sóc, yêu thương, tuổi thơ cũng đã trải qua nhiều sóng gió đã khiến ông luôn trăn trở, dằn vặt về những mảnh đời bất hạnh, nhất là về những đứa trẻ mồ côi, và chủ đề này luôn len lỏi trong suốt bất cứ tác phẩm văn học nào ông viết, thể hiện rõ nhất trong “Oliver Twist”.  Mọi việc bắt đầu từ khi bố ông phải vào tù vì nợ nần chồng chất, kéo theo việc mẹ và các anh chị em cũng phải theo bố vào tù – một điều luật đáng sợ của nước Anh những năm tháng đầu thế kỷ mười chín ấy – ở lứa tuổi mười hai, Charles phải rời ghế nhà trường và đi làm trong một xưởng sản xuất hóa chất phụ gia làm giày với điều kiện làm việc hết sức tồi tệ và khủng khiếp. 

Về sau, khi đã bắt đầu có chút ít sự nghiệp lẫn tiếng tăm trong giới văn đàn, ông cũng lâm vào cảnh túng thiếu và, trong cái rủi có cái may, khi những khó khăn tài chính bắt đầu thách thức cùng cực thì trong vòng sáu tuần, hoàn toàn tự lực, Charles đã cho ra đời một truyện ngắn làm thay đổi thế giới: “A Christmas carol”, một câu chuyện hơi tối tăm, vốn dĩ cũng là phong cách viết của ông, nhưng lại có một kết thúc có hậu, liên quan đến Giáng Sinh và những tấm lòng từ thiện dành cho những mảnh đời bất hạnh trong dịp lễ lạt vốn chỉ liên quan đến người Thiên chúa giáo trước đây này. 

Phim “The man who invented Christmas” mô tả quá trình cho ra đời truyện ngắn này và đào sâu hơn về nhân cách và cá tính của Charles Dickens, với những đoạn phim xen kẽ thoáng qua về những năm tháng tăm tối trong tuổi thơ của nhà văn này.  Người xem cũng cần biết thêm một ít về cá nhân tác giả câu chuyện để hiểu rõ hơn một vài chi tiết phim.  Charles Dickens trước khi chính thức trở thành nhà văn nổi tiếng đã từng có tham vọng trở thành kịch sĩ, và ông rất có năng khiếu diễn kịch.  Năm hai mươi tuổi, ông có dịp hẹn gặp với một nhà đạo diễn kịch để diễn thử nhằm xin một vai diễn trong các vở kịch của nhà đạo diễn này, không may, đến ngày hẹn gặp thì ông lại bị cảm nặng và không thể đến gặp ông đạo diễn nọ, cơ hội ngàn năm có một cho nghề kịch cũng vừa vuột khỏi tầm tay.  

Về sau, khi tiếng tăm ông đã vang xa không chỉ khắp nước Anh mà còn lan rộng sang đến cả Bắc Mỹ, ông vẫn tham gia nhiều kịch đàn nghiệp dư, để khỏa lấp niềm đam mê kịch nghệ không bao giờ nguôi ngoai trong mình.  Đó là lý do khi xem phim, người xem sẽ thấy nhiều cảnh Charles đi đi lại lại trong phòng, tưởng tượng mình đang được bao lấp bởi những nhân vật trong câu chuyện sắp viết, và ông thực sự “diễn” từng nhân vật để lấy cảm hứng viết thực sự, và đó cũng là một chi tiết giải thích cho phong cách viết rất khác người và ấn tượng của Charles. 

Hôm mình đi xem phim này, vào tối thứ Bảy, cả rạp vắng hoe chỉ có hai vợ chồng mình cùng một cặp khác.  Dường như gu xem phim đọc sách nhạc nhẽo của mình thuộc loại cá biệt, cái nào mình thích thì đại đa số công chúng lại chẳng màng!  

Ảnh 1: những đứa bé vui sướng khi được nhận quà từ thiện. Mình xem vài cuốn tạp chí, chẳng thấy Việt Nam … Có lẽ vì chương trình này tặng quà thông qua hệ thống nhà thờ Thiên chúa giáo nên nhiều khả năng khó đến được với VN cũng nên …

Ảnh 2: chuyên chở quà đến cho trẻ em vùng sâu vùng xa – Operation Christmas Child Project

Học, học nữa, học mãi!

Có lẽ không gì sướng bằng cảm giác đã thoát khỏi vòng tuần hoàn bất tận của áp lực học hành thi cử, nhất là áp lực về điểm số khi việc học chỉ để đối phó là chính. Tuổi đời càng chồng chất thì áp lực này càng giảm, he he, bây giờ mình lại có thú vui tự học. Vô tình, mình biết được ba websites dạy học online miễn phí này,

www.coursera.org, www.edx.org, hay www.khanacademy.org

trong đó hai cái web đầu là cho người lớn, khá giống nhau về cấu trúc chương trình, cái thứ ba là cho học sinh (và cho phụ huynh nếu học sinh còn nhỏ, chưa biết cách tự cài đặt và tự học).  Mình đã tạo một tài khoản cho con ở cái web thứ ba, nhưng mấy nay lu bu quá chưa có thời gian vào đấy xem chi tiết. Khi nào phát hiện ra điều gì mới hay ho ở đấy thì mình sẽ chia sẻ sau. 

Nói về hai cái web tự học online dành cho người lớn. Người học có thể chọn học bất cứ môn học ngành học nào, hoàn toàn miễn phí, nhưng phải quyết tâm dành một thời lượng nhất định mỗi tuần (chừng 2 giờ) để hoàn thành bài học cho đúng “tiến độ” và khi xong thì làm kiểm tra. Hết mỗi tuần học lại có diễn đàn mở để các học viên trao đổi với nhau về khóa học, và một vài bonus videos. Nếu người học có nhu cầu được chấm điểm và được cấp chứng chỉ hoàn thành khóa học thì đóng tiền ($49 / khóa). Người học có thể tải app coursera vào điện thoại để học “on the go” rất tiện lợi.

Mấy nay mình đang khọc khóa “Mindshift”, một chương trình dạy chúng ta cách học thế nào cho hiệu quả. Khóa học không chỉ dạy cách học cho hiệu quả hơn, mà còn cung cấp nhiều chứng cứ khoa học cho thấy bất cứ ai cũng có thể học tốt bất cứ thể loại học hành nào, giúp người học lên tinh thần và vượt qua được những tâm lý tiêu cực và sai lầm như “tôi dốt toán, sẽ không thể học tốt các môn khoa học tự nhiên”, hoặc “tôi chậm chạp, có trí nhớ tồi, sẽ không bằng ai được”, v.v. Bản thân giáo sư dạy khóa học này là một minh chứng hùng hồn cho thấy những suy nghĩ như trên là rất sai lầm và tai hại. Nhìn vào những thành tích đáng nể của bà trong giới khoa học và giáo dục và biết được bà đã từng vật vã với việc học ra sao sẽ lên dây cót cho chúng ra rất nhiều! Ngoài ra, bà còn đưa ra nhiều ví dụ về những con người xuất chúng và nổi tiếng khác và chứng minh cho chúng ta một điều: tất cả chúng ta đều thông minh và tiềm năng hơn là chúng ta tưởng, quan trọng là phải biết cách phá bỏ những rào cản tinh thần ấy đi và học cách đào sâu vào kho tàng trí tuệ của bản thân để thứ nhất là tự khám phá mình, thứ hai là học thành công một lĩnh vực mà mình hoàn toàn chưa bao giờ dám mơ nghĩ đến.

Ngoài ra, mấy nay mình đang đọc cuốn “Grit” của tác giả Angela Duckworth. Thông điệp chính của cuốn sách này là hạ bớt tầm quan trọng của trí thông minh thiên bẩm mà đề cao sự chuyên cần rèn luyện và quyết tâm phấn đấu của từng cá nhân để đi đến thành công. Nó cũng từa tựa câu chuyện chạy đua của thỏ và rùa. Người thông minh thường có tâm lý ỷ lại và có xu hướng lười, dẫn đến hậu quả là có khả năng bị tụt hậu so với người chậm chạp hơn nhưng lại biết tận dụng tối đa việc “cần cù bù thông minh”. Dĩ nhiên tác giả không chỉ nói suông, mà chỉ đúc kết thành sách sau nhiều loạt nghiên cứu, phỏng vấn, trắc nghiệm … nhiều ngàn sinh viên và cả những người trưởng thành, trong nhiều lĩnh vực / ngành nghề khác nhau. Mình so sánh thì thấy có sự liên quan chặt chẽ giữa khóa Mindshift mà mình đang học với “Grit”. Mindshift cũng đề cao sự chuyên cần rèn luyện trong khi không đề cao quá đáng trí thông minh thiên bẩm, và không chỉ chuyên cần rèn luyện, mà người tập luyện còn phải rèn cho đúng cách, thì mới đưa đến thành công.

Thêm một chút ngoài lề. Mình biết đến những website này là nhờ đọc cuốn “Tuổi trẻ đáng giá bao nhiêu?” của tác giả Rosie Nguyễn, một hot FaceBooker và cũng là cựu sinh viên ngoại thương. Mình rất vui khi thấy có những cuốn sách bổ ích như thế này cho giới trẻ ngày nay trong việc định hướng tương lai sự nghiệp, một việc vốn đã khó cho giới trẻ ở những nước phát triển vốn đã có rất nhiều giúp đỡ từ xã hội, cộng đồng; lại càng khó hơn cho những bạn trẻ đang lớn lên trong một môi trường quá coi trọng bằng cấp hơn kiến thức và kinh nghiệm thực tế như VN. Cuốn sách này được viết cho các bạn học sinh sinh viên, nhưng vẫn rất bổ ích đối với những người đã qua thời sinh viên từ lâu như mình, bằng chứng là mình đã và đang học những điều hay ho bổ ích từ những websites nói trên và lại có cơ hội chia sẻ với bạn đọc blog.