Rules & common sense

Mình lớn lên trong một môi trường có thể nói là một trong những nơi đào tạo robots tinh vi vào bậc nhất nhì thế giới, có lẽ chỉ sau Trung Của, Bắc Hàn, và Cuba, thế cho nên khi càng lớn lên thì mình càng phát sinh tư tưởng nổi loạn. Mà tính mình hiền, nổi loạn là nổi loạn có kiểm soát, là âm thầm bức phá, chứ chẳng phải ầm ĩ ra ngoài như các “học trò cá biệt”.

Con mình học trong một môi trường khá old school, các cô giáo rất tận tâm và có trách nhiệm, nhưng cũng có một số cá nhân cực kỳ bảo thủ và cứng nhắc. Không may, năm vừa rồi con mình học với một trong những cô giáo ấy! Công bằng mà nói, về mặt kiến thức và kỹ năng dạy học sinh cấp một thì cô này thuộc hàng xuất sắc chứ chẳng phải vừa, mình thấy rõ ràng học sinh trong lớp cô viết chữ đẹp hơn và kỹ năng đọc hiểu, toán cũng có phần cao hơn lớp cô kia. Nhưng mà sau khi con mình vài lần về kể với mình là “con ước gì cô bớt nghiêm khắc đi” thì mình hơi e dè, lân la hỏi chuyện các phụ huynh khác thì đại đa số các chị ấy cũng có cùng ý kiến như thế.

Có lần, trường ông có chương trình science expo, bọn nhỏ làm báo tường về chủ đề động vật, và chúng sẽ đứng trước tờ poster của mình mà trình bày cho phụ huynh nào đi ngang và đặt câu hỏi. Không may, chỗ của ông ngay một góc kẹt, phụ huynh thì đông như kiến cỏ, thế nên ba của ông đi rảo qua rảo lại mấy lần vẫn không tìm ra ông. Ông thì thấy ba ông nhưng gọi thì ba không nghe, mà cô đã dặn không được rời vị trí, thế là ông nghe lời một cách máy móc, đứng đực ra đấy, bất lực nhìn ba ông lượn vòng vòng như diều hâu săn mồi năm lần bảy lượt. Hoặc cô giáo ông có một luật lệ, hễ đứa nào làm đổ nước ra bàn thì sẽ phải cất bình nước vào ba lô cho đến hết giờ học. Có lần ông làm đổ nước ra bàn, thế là ông tự động chịu hình phạt như “luật đã định”, và ông phải khát nước cả ngày!

Hoặc như hồi đầu năm, dăm lần bảy lượt khi mình đón ông về thì y như rằng ông mắc tè muốn són ra quần, việc này không hề xảy ra hồi năm trước. Mình hỏi ông thì được biết, cô bảo chúng nó không được phép rời khỏi lớp khi chúng đang ngồi xung quanh nghe cô giảng, và chúng nó có “bathroom pass”, đứa nào muốn đi toilet thì đeo cái pass ấy lên ngực để giáo viên có gặp chúng đi lang thang thì biết chúng nó đi toilet chứ không phải đi rong trong giờ học. Nhưng khi mắc quá mà đứa bạn chưa mang pass về thì ông cứ ngồi đực ra chờ, mà đứa kia khi vừa về lớp thì chuông cũng vừa reo, thế là lại không được phép đi đâu mà phải thu xếp tập vở vào cặp chuẩn bị ra về.

Tội nghiệp ông nhỏ, tính hiền lành, cô nói gì là tuân thủ răm rắp, đôi khi cảm thấy hơi uất ức nhưng vẫn cứ tuân lệnh như cái máy, nên mình với ba nó bắt đầu chiến dịch “nhồi nhét”: con là ông chủ của bản thân con, không ai có quyền ra lệnh cho con làm bất cứ điều gì hết. Mình dạy nó, rằng đi học thì phải tuân thủ nội quy của trường học, nhưng nếu con cảm thấy nội quy có gì đó không ổn và con không đồng ý thì con phải phát biểu ý kiến của mình chứ không nên bấm bụng tuân thủ mà trong lòng cứ uất ức. Luật lệ nhà trường được đặt ra là để bảo vệ cho học sinh, vì sự an toàn và phát triển của con, chứ không phải để hành hạ hay biến con thành con robot. Nếu con không dám phát biểu ý kiến (cái này mình chắc 100% luôn), thì về báo cáo phụ huynh, để ba mẹ làm việc với nhà trường! Được cái, ông thường báo cáo rất thành khẩn các sự kiện lớn trong ngày nên mình còn biết theo dõi và thông tin liên lạc với cô của ông mà khắc phục sự cố. Đa phần, khi mình hỏi chuyện cô giáo thì đều là do chúng nó hiểu lầm, có lẽ vì cách cô truyền đạt nội quy đến chúng nó giống như cách phát xít Đức áp dụng quân luật lên quần chúng, nên chúng nó cứ sợ trắng mắt ra mà ngoan ngoãn tuân theo và chẳng dám cho ý kiến ý cò.

Gì thì gì, mình ghét cay ghét đắng cái sự vô lý của luật lệ. Càng ghét hơn khi người ta nói “tôi biết nghe có vẻ vô lý, nhưng luật là luật, tôi không thể làm khác đi được!” Con còn nhỏ lắm, nghĩ lại, cũng may mà nó vớ phải cô giáo nghiêm khắc quá thể đáng nên mình mới có đất dạy con về việc không nên tuân thủ luật lệ như một cái máy, mà phải tự hỏi bản thân mình xem luật lệ ấy có lý hay không. Mình còn dạy nó, thậm chí nếu ba mẹ nói gì mà con cảm thấy không bằng lòng thì con cũng phải nêu ý kiến, bởi vì không phải ba mẹ lúc nào cũng đúng 100%. Thà nó cãi mình, để nó có cơ hội tập khả năng phản biện về sau, chứ mình sợ lắm rồi cái khái niệm “con cái (chỉ) phải biết vâng lời cha mẹ, thầy cô” mà mình đã được nhào nặn từ tấm bé!

Đồ chơi của con

Mình rất kỵ việc mua quá nhiều đồ chơi cho con. Không chỉ phí tiền mà còn không tốt cho con. Phí tiền thì rõ rồi. Đồ chơi giờ toàn made in China, bọn nhỏ chơi vài lần là chán, cha mẹ phải mua đồ chơi mới cho chúng. Cứ thế, đồ chơi trong nhà cứ chất cao như núi. Bỏ thì thương mà vương thì tội. Chẳng thế mà mỗi lần đi ngang những nhà có "garage sale" (tức là bán những thứ đã sử dụng trong nhà, giá cả thường chỉ là vài $, với mục đích là tống tháo "rác" trong nhà), mình thường thấy đồ chơi trẻ em chiếm một tỷ lệ rất cao trong tổng số của nả linh tinh.

Khi có quá nhiều đồ chơi trong nhà, trẻ con sẽ dễ bị phân tâm, chúng nó sẽ không tập trung chơi một món, tìm hiểu hay học hỏi được gì về món đồ chơi đó. Sờ lướt vài lần, xong, chán, lại bỏ đi chơi món khác. Rồi chán, lại đến trò quăng đồ chơi, hoàn toàn sai mục đích sử dụng!

Với lại, nhiều đồ chơi trong nhà, mình sẽ phải suốt ngày còng lưng dọn dẹp!

Bên cạnh đó thì mình cũng không thích đồ chơi có tiếng nói, tiếng động, hay thậm chí có nhạc. Những thứ đồ chơi gọi là "mang tính giáo dục", chẳng hạn bấm vào thì nó nói "a, b, c", hoặc "1, 2, 3", v.v., rồi thì tiếng mèo gào chó sủa, lợn ủn ỉn, v.v. mình thấy nó chẳng có tác dụng giáo dục gì hết. Nhiều chức năng quá, bấm càng nhiều thì càng có những thứ tiếng động khác nhau phát ra. Thế nên bọn nhỏ khoái, càng bấm tợn cho vui tai, chứ học hành gì. Muốn học chữ cái, mẹ đưa cho các chữ cái cụ thể, mẹ dạy đọc, mẹ dạy hát "abc", muốn học chữ số, mẹ cũng dạy bằng hình ảnh cụ thể. Muốn nghe chó sủa mèo kêu, mẹ chỉ cho con chó trong xóm, mẹ đưa đi vườn thú, nông trại, mẹ dạy con cách bắt chước tiếng kêu của bọn thú ấy, cho con tận mục sở thị, sờ mó, nghe ngóng xem bọn thú ấy kêu réo ra sao ... v.v. thì hiệu quả hơn nhiều.

Mà không chỉ có thế, cái sự ồn ào của đồ chơi điện tử. Mình để ý, khi nào con trai chơi đồ chơi có tiếng động là nó ngồi đực ra nhìn, rất bị động. Còn khi nó chơi những món khẽ khàng thì nó tò mò tọc mạch, sờ mó, xem xét món đồ chơi từ đầu đến đít. Đó là lúc trí não của con tập trung cao độ và phát huy tối đa sức tưởng tượng và sáng tạo của con.

Mua sách cho con thì không bao giờ là đủ. Hồi đó mình hơi lo vì con trai rất lơ là với sách. Cố đọc sách cho nó thì nó cứ giãy giụa đòi tuột xuống đất để chơi những thứ khác. Bây giờ thì lúc nào nó cũng "đọc sách", mọi lúc mọi nơi. Mình thích đọc sách hình với con và tìm những vật dụng trong nhà mà sách có hình, rồi đặt ngay sát hình, chỉ cho con. Vậy mà nó học rất nhanh. Tư duy trừu tượng không thì chưa đủ, phải có trực quan sinh động nữa . Hôm nọ mình thấy nó cầm cuốn sách đi rảo khắp nhà, miệng nói không dứt. Một hồi thì nó đi đến gặp mẹ, đưa cho mẹ cái bàn chải răng và chỉ vào hình bàn chải răng trong sách, rồi nó làm điệu bộ đánh răng cho mẹ xem. Mẹ nhìn nó mà muốn tan chảy .

Đã vài lần, mình bị cám dỗ, rất muốn cho con xem TV để nó "ngồi yên" để mình còn làm việc mà ko bị nó "cản trở", nhưng rồi mình luôn dằn lòng và cho đến nay thì chưa bao giờ cho con xem TV. Mình là người bảo thủ, thích trường phái cổ điển, trong bất cứ việc gì, kể cả việc giáo dục cho con. Thay vì cho con tập làm quen với trò chơi điện tử, công nghệ mới, TV, v.v., mình chỉ thích cho con nghe nhạc cổ điển khi con ngồi chơi hoặc "đọc sách" trong yên lặng, hoặc khi nó bồn chồn ko yên thì cho con nghe nhạc sôi động, nhảy với con, rồi đưa con đi dạo, chơi xích đu, hoặc đưa con ra sau nhà cho con vọc nước và ngắm vịt, chim chóc. Chắc vì thế mà khi ở kid's club, trong khi những đứa trẻ khác ngồi dán mắt vào TV thì con mình cứ chạy tung tăng chơi, hoặc ngồi yên lặng trong một góc phòng và đọc sách (trong khi mắt thì kín đáo đảo quanh nhìn bọn bạn :-))

p.s. đó là nỗ lực của mình, nhưng mà mẹ chồng thì ... trước mặt mình thì bà rất dứt khoát "mẹ không cho nó nhiều đồ chơi một lúc đâu, và nhất là đồ chơi điện tử là không có đâu" ... ấy vậy mà thi thoảng, bà lại đi garage sale, rinh về nhà một đống đồ chơi và nói rằng "it's very CHEAP, this and that, only 'à đó là' (a dollar)"